Νέο Κύμα

H ελευθερία της έκφρασης σε κίνδυνο στην Κύπρο!

Της Ξένιας Οικονομίδου*

Η ελευθερία λόγου και έκφρασης αποτελεί, έπειτα από αναρίθμητους αγώνες εκατοντάδων ετών, πανανθρώπινο δικαίωμα, το οποίο απολαμβάνουμε στις ουσιαστικά δημοκρατικές χώρες. Θεωρείται θεμελιώδες στη δημοκρατία και διασφαλίζεται από το Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύµβασης για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων ∆ικαιωµάτων. Στην Κύπρο η δημοκρατία διασφαλίζεται από το άρθρο 19 του Κυπριακού Συντάγµατος. Σε μια δημοκρατία τα δικαιώματα συνεπάγονται και υποχρεώσεις καθώς και κάποιους περιορισμούς, ώστε να λειτουργεί σωστότερα το κράτος δικαίου. Βλ. το Κυπριακό Σύνταγμα εδώ.

Σύμφωνα με τα παραπάνω η κάθε κυβέρνηση περιορίζει την ελευθερία της έκφρασης ανάλογα με το πόσο δημοκρατική είναι ή πώς αντιλαμβάνεται τη δημοκρατία.

Αφορμή για το άρθρο αποτέλεσε ο εξαναγκασμός σε παραίτηση του Ανδρέα Παράσχου, εξαίρετου δημοσιογράφου και τέως πλέον διευθυντή της «Καθημερινής» Κύπρου. Στο άρθρο του με τίτλο «Μας πήρε ο δαίμονας» της περασμένης Κυριακής 10 Ιανουαρίου αποκαλύπτει ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης βολιδοσκοπούσε από το 2017 και εντεύθεν τη λύση δύο κρατών και ότι το συζήτησε και μαζί του. Επίσης αποκαλύπτει ότι για τον Πρόεδρο «τα χρυσά διαβατήρια ήταν η κότα με τα χρυσά αβγά, που όπως φέρεται να εκμυστηρεύτηκε σε μια νύχτα ευθυμίας στην Αθήνα, άφηνε στο Γραφείο του 300 εκατ. ετησίως, που τα πήγαινε μετά στις Σεϋχέλλες με ιδιωτικές πτήσεις. Γι’ αυτό στο Μoν Πελεράν δεν πήρε Βαρώσι και Μόρφου και στο Κραν Μοντάνα λύση» (σ.σ. ο Α. Παράσχος παραδέχεται ως μοναδικό του λάθος το «ετησίως»).

Στην επιστολή παραίτησής του ο διευθυντής της «Κ» και δημοσιογράφος Α. Παράσχος παραδέχεται ότι «λάθος μου ήταν που απέφυγα να γράψω ότι όλα αυτά ελέχθησαν ενώπιον του τότε πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα αλλά και άλλων, μάλιστα με την πρόσθεση ότι μέχρι το τέλος της δεύτερης θητείας ο τζίρος θα ακουμπήσει το ένα δισεκατομμύριο. Για το συμβάν γνωρίζουν και πολιτικοί αρχηγοί στην Κύπρο».

Φαίνεται ότι στην Κύπρο δεν υπάρχει πραγματική ελευθερία έκφρασης, καθώς οι εκδότες φοβήθηκαν την απειλή του Προέδρου για αγωγή και δημοσίευσαν απολογία την οποία ετοίμασαν οι ίδιοι. Έτσι “εξανάγκασαν” τον δημοσιογράφο σε παραίτηση και τελικά εκτέθηκαν και οι ίδιοι με την πρακτική αυτή.

Είναι απαραίτητο να εστιάσουμε στην ορθότητα της πληροφορίας και για τα δύο αυτά σοβαρότητα ζητήματα και όχι να αφήσουμε την προσοχή μας να ξεφύγει και να πάει σε δευτερεύουσας σημασίας ζητήματα του τύπου γιατί επέλεξε τώρα ο δημοσιογράφος να προβεί στις αποκαλύψεις και ποια είναι τα κίνητρά του.

Για το ότι ο Πρόεδρος συζητούσε για λύση δύο κρατών υπάρχουν πολλές πληροφορίες και αναφορές από διάφορους κύκλους. Ο ίδιος τις αρνείται επιμελώς. Δυστυχώς μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν απτές και αδιάσειστες αποδείξεις που να αποδεικνύουν ότι πράγματι ο Πρόεδρος προέβη σε τέτοιες συζητήσεις. Η ερευνητική δημοσιογραφία, αν όντως υπάρχει και αφήνεται πραγματικά ελεύθερη στον τόπο μας οφείλει να κάνει τη δουλειά της και να ψάξει το θέμα ενδελεχώς, ώστε να εξασφαλίσει αυτές τις αποδείξεις. Το θέμα με τα 300 εκ. που κατήγγειλε στο άρθρο του ο δημοσιογράφος ότι πήρε το δικηγορικό γραφείο του Προέδρου από τα «χρυσά διαβατήρια» και τα οποία φυγάδεψε με ιδιωτικές πτήσεις στις Σεϋχέλλες πάλι πρέπει να ερευνηθεί διεξοδικά, καθώς είναι έγκλημα ποινικού κώδικα. Δεν γνωρίζω εάν ο δημοσιογράφος Ανδρέας Παράσχος έχει στην κατοχή του τεκμηριωμένα στοιχεία, τα οποία αποδεικνύουν αυτές τις βαρύτατες κατηγορίες, αλλά οφείλει να προβεί σε επίσημη καταγγελία στις αρμόδιες αρχές, για να γίνει ενδελεχής έλεγχος μέσω των αρμόδιων οργάνων για την πάταξη του οικονομικού εγκλήματος διεθνώς.     

Πιστεύω ακράδαντα ότι ο κάθε πολίτης που έχει υποψίες, πληροφορίες ή καλύτερα τεκμηριωμένα στοιχεία οφείλει να προβαίνει σε επίσημη καταγγελία στις αρμόδιες αρχές, ώστε να γίνεται έρευνα και, σε περίπτωση που η υπόθεση αυτή στοιχειοθετηθεί, να καταλήγει στο δικαστήριο, για να απονεμηθεί δικαιοσύνη. Η δημοσιοποίηση στοιχείων είναι εξίσου σημαντική, αλλά πρέπει να γίνεται πολύ προσεκτικά, ώστε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να μην καταντούν λαϊκά δικαστήρια και να χάνεται στο τέλος η πληροφορία και η ουσία του θέματος.

Όπως και να έχει το θέμα, τα άτομα που προβαίνουν σε σοβαρότατες δημοσιοποιήσεις και καταγγελίες βλ. Τζούλιαν Ασάνζ, Έντουαρντ Σνόουντεν κ.ά. πρέπει να έχουν την αμέριστη στήριξη του λαού, ώστε να αποτελούν παράδειγμα και για άλλους, οι οποίοι μπορεί να έχουν σημαντικότατες και σοβαρότατες πληροφορίες και να φοβούνται να τις αποκαλύψουν, μήπως στοχοποιηθούν. Επιβάλλεται επίσης να επικυρωθεί η προστασία του μάρτυρα κατηγορίας και του whistleblower, ώστε εύκολα και άφοβα κάποιος να καταγγέλλει εγκλήματα ή παραβιάσεις νόμων.

Η ΕΕ πρέπει να δικαιούται να ασκεί ουσιαστικό έλεγχο σε σοβαρότατα ζητήματα εντός των 27 κρατών μελών. Οι Οδηγίες και οι υποδείξεις είναι καλές αλλά άνευ ουσίας, καθώς παραλείπονται ή δεν λαμβάνονται υπόψη εκεί όπου εξυπηρετούνται συμφέροντα. Στο κάτω κάτω είναι απλώς οδηγίες και όχι κανόνες/νόμοι. Η ΕΕ πρέπει να αναδιαρθρωθεί, ώστε να επιτελέσει έναν ουσιαστικότερο ρόλο πέραν των υποδείξεων.

Έχοντας πλέον ως παράδειγμα την κατάληψη του Καπιτωλίου στην Ουάσιγκτον, τη φαινομενικά απαραβίαστη και ισχυρότερη δημοκρατία του κόσμου, βλέπουμε τη δημοκρατία να παραβιάζεται εύκολα και με βάναυσο τρόπο. Και συνειδητοποιούμε πόσο εύθραυστες είναι οι δημοκρατίες μας. Επιβάλλεται να βρούμε τρόπους και δικλείδες ασφαλείας, για να τις διαφυλάξουμε, να τις βελτιώσουμε και να τις αναπτύξουμε. Εξάλλου η δημοκρατία και ο σεβασμός της είναι εν μέρει αυτό που μας διαχωρίζει από τα ζώα.

Θέλει αρετήν και τόλμην η ελευθερία” έγραψε στο ποίημα «Εις Σάμον» ο Ανδρέας Κάλβος. Μία χιλιοειπωμένη φράση, η οποία δυστυχώς έχασε τη σημασία της, αφού φαίνεται ότι όποιοι τολμούν το πληρώνουν ακριβά!  

*Η Ξένια Οικονομίδου είναι Συντονίστρια Επικοινωνίας στο “Νέο Κύμα – Η Άλλη Κύπρος”.

X