Ενοποίηση – των Περί Λοιμοκαθάρσεως (Δημόσια Υγεία) Κανονισμών

Του Αλέξανδρου Ελευθερίου*

Με στόχο την πληροφόρηση του κοινού, θεώρησα χρήσιμο να δημοσιοποιήσω, μια δική μου ανεπίσημη ενοποίηση βασικής δευτερογενούς νομοθεσίας. Αυτή που αφορά την παρεμπόδιση εξάπλωσης μεταδοτικών νόσων στον τόπο μας, τους Περί Λοιμοκαθάρσεως (Δημόσια Υγεία) Κανονισμούς -Τhe Quarantine (Public Health) Regulations 1935-2020. Σκοπός του άρθρου είναι με τις ακόλουθες τρεις ερωτήσεις να γίνει όσο πιο αντιληπτή, τόσο η σημασία των κανονισμών, όσο και η σημασία της ενοποίησης τους, αποφεύγοντας όσο γίνεται τη χρήση τεχνικών ή νομικών όρων.

  1. Γιατί αυτοί οι κανονισμοί είναι τόσο σημαντικοί;

Οι πιο πάνω κανονισμοί αποτελούν το βασικό πυλώνα της Δευτερογενούς Νομοθεσίας στη δημόσια υγεία και στην παρεμπόδιση εξάπλωσης μολυσματικών νόσων. Για να γίνει όμως αντιληπτή η χρησιμότητά τους χρειάζεται πρώτα να εξηγηθεί γενικότερα ο βασικός διαχωρισμός μεταξύ ‘Πρωτογενούς (ή Κύριας) Νομοθεσίας’ και ‘Δευτερογενούς (ή Παράγωγης) Νομοθεσίας’.

Πρωτογενής (ή κύρια) νομοθεσία με απλά λόγια λοιπόν είναι η νομοθεσία που ψηφίζεται και τίθεται σε ισχύ μέσω της νομοθετικής εξουσίας της ίδιας της Βουλής των Αντιπροσώπων. Από την άλλη η Δευτερογενής (ή παράγωγη) νομοθεσία παράγεται βάσει των εξουσιών που απονέμονται από το πλαίσιο της κύριας νομοθεσίας σε άλλα όργανα του Κράτους, όπως ένα συγκεκριμένο εκτελεστικό όργανο – ένα Υπουργείο ή ένα άλλο σώμα. Η δευτερογενής νομοθεσία μπορεί να λάβει τη μορφή κανονισμών ή ακόμη και διαταγμάτων.

Για καλύτερη απεικόνιση της διάκρισης μεταξύ πρωτογενούς και δευτερογενούς νομοθεσίας, μπορούμε να δούμε πώς αυτή εφαρμόζεται στο ζήτημα παρεμπόδισης εξάπλωσης μολυσματικών νόσων. Η κύρια νομοθεσία στο ζήτημα αυτό είναι ο ίδιος ο περί Λοιμοκάθαρσης Νόμος (ΚΕΦ.260) και τον οποίο νόμο πολύ συχνότερα ακούμε στο τόπο μας μετά το ξέσπασμα της πανδημίας. Αυτά που επίσης ακούμε κατά τη διάρκεια της πανδημία είναι η σωρεία Διαταγμάτων του Υπουργού Υγείας που αναφέρονται πολύ συχνά και συνοπτικά ως τα Περί Λοιμοκαθάρσεως Διατάγματα. Αυτά ακριβώς τα διατάγματα είναι επίσης δευτερογενής νομοθεσία. Δεν αφορούν κύρια νομοθεσία που δημιουργείται απευθείας από τη Βουλή, αλλά παράγωγα νομοθεσίας που εκδίδονται από το Υπουργείο Υγείας. Αποτελούν λοιπόν δευτερογενή νομοθεσία που έχει δημιουργηθεί εξειδικευμένα για την αντιμετώπιση μιας πολιτειακής ανάγκης – της παρεμπόδισης εξάπλωσης του κορωνοϊού.

Άρα εφόσον τα Διατάγματα του Υπουργού Υγείας αποτελούν δευτερογενή νομοθεσία, τότε ποια άλλη νομοθεσία αυτού του είδους υφίσταται στο τόπο μας και θεωρείται σχετική με την παρεμπόδιση εξάπλωσης μολυσματικών νόσων; Η απάντηση βρίσκεται ακριβώς στους ως άνω “Περί Λοιμοκαθάρσεως (Δημόσια Υγεία) Κανονισμών – Τhe Quarantine (Public Health) Regulations 1935-2020”.

Οι κανονισμοί αυτοί αποτελούν την βασικότερη και γενικότερη δευτερογενή νομοθεσία σε ζητήματα δημόσιας υγείας και παρεμπόδισης εξάπλωσης μολυσματικών νόσων. Ο λόγος είναι διότι αποτελούν τους βασικούς κανονισμούς σε ζητήματα δημόσιας υγείας και που προδιαγράφουν διάφορες λεπτομερείς διαδικασίες για την παρεμπόδιση εξάπλωσης μεταδοτικών νόσων. Οι κανονισμοί αυτοί, προπάντων, αφορούν όλες τις μεταδοτικές νόσους και όχι μόνο τον κορωνοϊό. Αναφέρεται, ενδεικτικά, ότι οι κανονισμοί είχαν χρησιμοποιηθεί στο μακρινό παρελθόν κατά τη δεκαετία του ’30 για παρεμπόδιση εξάπλωσης μηνιγγίτιδας (Epidemic Cerebrospinal Meningitis) στην Κύπρο.

Οι κανονισμοί αυτοί θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας από το 1935 αλλά στη βάση του Άρθρου 188 του Συντάγματος της Δημοκρατίας, συνεχίζουν να παραμένουν σε ισχύ στο βαθμό που δεν αντιβαίνουν το ίδιο το Σύνταγμα. Έκτοτε, οι κανονισμοί έχουν επίσης υποστεί σωρεία τροποποιήσεων μέχρι την τελευταία Κανονιστική Διοικητική Πράξη (Κ.Δ.Π.) 74/2020, ημερ. 21.2.2020. Με αυτή την τελευταία τροποποίηση προστέθηκαν στο Παράρτημα Ι των κανονισμών (λίστα ασθενειών) και οι νόσοι MERS και COVID-19.

Συνοπτικά μπορεί να ειπωθεί ότι οι κανονισμοί αυτοί δείχνουν τις εκτενείς εξουσίες του Κράτους, καθώς παρέχουν ένα δραστικό ‘νομικό όπλο’ στην παρεμπόδιση εξάπλωσης γενικότερα των μεταδοτικών νόσων. Ακριβώς για αυτό το λόγο θεσπίστηκαν και προδιαγράφουν διαδικασίες περιορισμού μολυσμένων ατόμων, υποχρεωτικής απολύμανσης χωρών, μέχρι ακόμη και του δραστικότατου μέτρου επιβολής εμβολιασμών (Κανονισμός 10 των Κανονισμών).

  • Σε τι διαφέρουν οι πιο πάνω Κανονισμοί από τα Υπουργικά Διατάγματα;

Τόσο τα Διατάγματα όσο και οι κανονισμοί αποτελούν δευτερογενή νομοθεσία στο ζήτημα αντιμετώπισης μολυσματικών νόσων. Η διαφορά τους έγκειται στο ότι τα διατάγματα του Υπουργού Υγείας εξατομικεύονται επί το πλείστο στην αντιμετώπιση συγκεκριμένης πολιτειακής ανάγκης- συγκεκριμένα της αντιμετώπισης του κορωνοϊού. Από την άλλη, οι ως άνω κανονισμοί διαφέρουν από τα διατάγματα, διότι αφορούν πρώτο, γενικότερα την προστασία της Δημόσιας Υγείας και δεύτερο, η εφαρμογή τους αφορά την αντιμετώπιση όχι μόνο του κορωνοϊού αλλά και όλων των μολυσματικών νόσων που καταγράφονται στο Παράρτημα Ι αυτών. Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, οι κανονισμοί είχαν, μεταξύ άλλων, χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν στη δεκαετία του ’30 για παρεμπόδιση εξάπλωσης μηνιγγίτιδας (Epidemic Cerebrospinal Meningitis) στην Κύπρο. Φαίνεται λοιπόν, ότι οι κανονισμοί αυτοί έχουν τη δική τους προϊστορία και που μέσω της ευρύτητας τους μπορούν να αποτελέσουν ουσιαστικό και αποτελεσματικό όπλο στην παρεμπόδιση εξάπλωσης και του ίδιου του κορωνοϊού.

  • Η ενοποίηση των κανονισμών – γιατί είναι επίσης σημαντική;

Προσπάθησα εν καιρώ πανδημίας να αναζητήσω τους κανονισμούς αυτούς σε ενοποιημένη μορφή, από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Κράτους. Προς τιμή τους οι λειτουργοί, παρά τον αυξημένο φόρτο εργασίας των ημερών, αμέσως με πληροφόρησαν μετά από σχετική έρευνα ότι δεν υπάρχει μέχρι σήμερα ενοποιημένη μορφή των κανονισμών. Είναι αντιληπτό, λοιπόν, ότι μέχρι τις μέρες μας, οι κανονισμοί αυτοί παραμένουν διάσπαρτοι σε διάφορα αρχεία της δευτερογενούς νομοθεσίας.

Σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς, αποτελεί θέση μου ότι δεν μπορεί μια τόσο βασική νομοθεσία να μην είναι προσβάσιμη στο κοινό. Ένα από τα ουσιώδη ζητήματα σε ένα Κράτος είναι οι νομοθεσίες που επηρεάζουν υποχρεώσεις και δικαιώματα να καθίστανται πρωτίστως αντιληπτές στους ίδιους τους πολίτες που τους επηρεάζουν. Δεν μπορεί μια νομοθεσία να είναι επαρκώς αντιληπτή αν δεν είναι πρωτίστως ουσιαστικά προσβάσιμη στο κοινό.

Οι πιο πάνω κανονισμοί, δυστυχώς δεν υπήρχαν μέχρι πρόσφατα σε κάποια ενοποιημένη μορφή, καθιστώντας με αυτό τον τρόπο δυσκολότερη την πρόσβαση σε αυτούς. Υπήρχε ‘κάποια πρόσβαση’, αφού αυτή αφορούσε σε μη ενοποιημένα αρχεία – άλλως πως σε διάσπαρτα έγγραφα που χρειάζονταν ενός είδους ‘συναρμολόγησης’ για να μπορούν οι κανονισμοί να ιδωθούν στην ολότητα τους. Χωρίς τη συναρμολόγηση τους, δεν μπορούσε να γίνει αντιληπτή η συνολική χρησιμότητα τους. Γι΄αυτό η φράση ‘πρόσβαση σε νομοθεσία’ μπορεί να διαχωριστεί αφενός σε ‘απλή πρόσβαση’ και αφετέρου σε ‘ουσιαστική πρόσβαση’. Με την ενοποίηση των κανονισμών, επιτυγχάνεται ουσιαστικότερη πρόσβαση στους κανονισμούς.

Όμως, η ενοποίηση που έχω κάνει είναι σε ανεπίσημη μορφή. Παρά τις νομικές γνώσεις εν τούτοις δεν κατέχω την νομοπαρασκευαστική δεξιότητα και τεχνική που κατέχουν οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες για ενοποίηση νομοθεσίας. Θέση μου είναι πως η ουσιαστική πρόσβαση στους κανονισμούς θα επιτευχθεί μέσω της επίσημης ενοποίησης τους. Προς το παρόν και μέχρι να γίνει αυτή εφικτή, ο οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος ή και επηρεαζόμενος σε ζητήματα μολυσματικών νόσων και Δημόσιας Υγείας, μπορεί από σήμερα να έχει πρόσβαση στην ανεπίσημη μορφή των κανονισμών, που πρόσφατα έχω δημοσιεύσει στο ευρύ κοινό, και που αφορά ενοποίηση νομοθεσίας με χρονική εμβέλεια από το 1935 ως το 2020.

Η ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ

  • Ο πρώτος σύνδεσμος επισυνάπτει ‘αρχείο με ενοποιημένο κείμενο των κανονισμών’ μέχρι σήμερα
  • Ο δεύτερος σύνδεσμος επισυνάπτει ‘αρχείο κανονισμών με ενσωματωμένο ιστορικό τροποποιήσεων’ προς το πιο εξειδικευμένο ερευνητικό κοινό. Το δεύτερο αρχείο δείχνει με εμφάσεις και διαφορετικό πράσινο χρώμα τις διάφορες νομοθετικές πράξεις, όπου οι κανονισμοί τροποποιούνταν άλλοτε με προσθήκη κειμένου, άλλοτε με διαγραφή και άλλοτε με αντικατάσταση κειμένου.

Τα ενοποιημένα αρχεία των κανονισμών σε μορφή pdf παρέχονται δημοσιευμένα στο Portal Νομικής Πληροφόρησης “Δικαιοσύνη”

Η δημοσίευση των ενοποιημένων κανονισμών έγινε πρώτα σε πρόσφατο άρθρο μου στην εφημερίδα “Φιλελεύθερος” με τίτλο Πανδημία – Δεν έχουμε δώσει ακόμη τον καλύτερο μας εαυτό ημερ. 28 Απριλίου 2020.

Οι κανονισμοί χρονολογούνται από το 1935 εν καιρώ αποικιοκρατίας. Παρά την ενοποίηση τους, το επόμενο ζήτημα είναι κατά πόσο η αποικιακή νομοθεσία των ως άνω κανονισμών, και που ισχύει στην τροποποιημένη μορφή που βρίσκεται σήμερα, συνεχίζει να συμμορφώνεται με το Σύνταγμα και πρωτίστως με τα συνταγματικά προστατευόμενα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτό αποτελεί ζήτημα, μεταγενέστερης συζήτησης και που αυτή μπορεί να γίνει σε καταλληλότερο στάδιο.

*Ο Αλέξανδρος Ελευθερίου είναι δικηγόρος και Συντονιστής της ΘΕ Εσωτερική Διακυβέρνηση και Δικαιοσύνη “Νέο Κύμα – Η Άλλη Κύπρος”

X